ඕෂදී ගමගේ, Times of Lanka
‘ප්‍රේමයෙන් මන රංජිත වේ නන්දිත වේ
පූෂ්පයෙන් වන සුන්දර වේ ලංකෘත වේ…’
සිංහල වේදිකා නාට්‍ය කලාවේ රසික මතකයෙන් කිසිදා මැකී නොයන මෙම මියුරු ගීතය ඇසෙන විට මතකයට නැඟෙන්නේ අන් කිසිවක් නොව ‘මනමේ’ නාට්‍යයයි. ගීතය, සංගීතය, රංගනය සහ කාව්‍යමය සංවාද එකට මුසු කරමින් ශ්‍රී ලාංකේය වේදිකාවට අලුත් අත්දැකීමක් එක් කළ මනමේ නාට්‍යය, දශක හතක් පුරා සිය කලාත්මක අනන්‍යතාව රැකගත් සුවිශේෂී නිර්මාණයකි.
මනමේ නාට්‍යයේ ආරම්භය
1956 නොවැම්බර් 3 වැනිදා කොළඹ ලයනල් වෙන්ඩ්ට් රඟහලේදී ප්‍රථම වරට වේදිකාගත වූ මනමේ නාට්‍යය, ශ්‍රී ලාංකේය වේදිකා නාට්‍ය ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී සංධිස්ථානයක් සනිටුහන් කළේය. මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන්ගේ නිර්මාණයක් වූ මෙය, චුල්ලධනුද්ධර ජාතක කතා පුවත ආශ්‍රය කරගනිමින් නිර්මාණය කර තිබේ.
එකල පැවති නාට්‍ය සම්ප්‍රදායන්ගෙන් වෙනස් වූ නව රංග ශෛලියක් හඳුන්වා දුන් මනමේ, දේශීය ජන නාට්‍ය සම්ප්‍රදායන්හි ආභාසය ලබා ගනිමින් නවීන වේදිකාවට ගෙන ආ නිර්මාණයකි. නාඩගම් සම්ප්‍රදායේ ගායනය, සංගීතය, නර්තනය සහ පොතේ ගුරුගේ කථනය මෙහි විශේෂත්වයන් අතර වේ.
මනමේ නාට්‍යයේ කතා පුවත
මනමේ කුමරු සහ මනමේ කුමරියගේ විවාහයත් සමඟ ආරම්භ වන කතා පුවත, ඔවුන් වනයක් මැදින් ගමන් කරන අතරතුර මුහුණ දෙන සිදුවීම් සමඟ ඉදිරියට ගලා යයි. එහිදී ඔවුන්ට හමුවන වැදි රජු කතා පුවතේ තීරණාත්මක චරිතයක් බවට පත්වේ.
ආදරය, විශ්වාසය, අවිශ්වාසය සහ තීරණ ගැනීමේදී මනුෂ්‍ය සිත තුළ ඇතිවන ගැටුම් මෙම කතා පුවත ඔස්සේ ඉස්මතු වේ. විශේෂයෙන්ම නාට්‍යයේ අවසානය ප්‍රේක්ෂකයා තුළ ප්‍රශ්න රැසක් ඉතිරි කරමින් මනුෂ්‍ය හැඟීම් පිළිබඳ ගැඹුරු සිතුවිල්ලකට මඟ පාදයි.
මනමේ නාට්‍යයේ ප්‍රධාන චරිත
මනමේ කුමරු: කතා පුවතේ ප්‍රධාන චරිතයක් වන ඔහු, මනමේ කුමරියගේ සැමියාය. ඔහුගේ චරිතය තුළ ආදරය, අභිමානය සහ අභියෝග හමුවේ ගන්නා තීරණ නිරූපණය වේ. බෙනඩික්ට් සිරිමාන්න මහතා පළමුව රංගනයෙන් දායක විය.
මනමේ කුමරිය: නාට්‍යයේ වඩාත් කතාබහට ලක්වන චරිතයකි. ඇය මුහුණ දෙන තීරණාත්මක අවස්ථාව සහ එම තීරණය පිටුපස පවතින මානසික ගැටුම නාට්‍යයේ ප්‍රධාන තේමාවක් බවට පත්වේ. ට්‍රිලීෂියා අබේකෝන් සහ හේමමාලා ගුණසේකර මහත්මීන් පළමු සහ දෙවන රංගනයට දායක විය.
වැදි රජු: කතා පුවතේ තවත් ප්‍රබල චරිතයකි. ඔහුගේ ආගමනයත් සමඟ නාට්‍යයේ සිදුවීම් නව දිශාවකට හැරෙන අතර, කතා පුවතේ තීරණාත්මක ගැටුම නිර්මාණය වේ. එඩ්මන් විජේසිංහ මහතා පළමු රංගනයට දායක විය.
මනමේ නාට්‍යයේ සංගීතය සහ රංග ශෛලිය
මනමේ නාට්‍යය සුවිශේෂී වන්නේ එහි කතා පුවත නිසාම නොවේ. එහි සංගීතය, ගායනය, නර්තනය සහ රංගන ශෛලිය ද නාට්‍යයට අනන්‍ය වූ කලාත්මක වටිනාකමක් එක් කරයි.
නාඩගම් සම්ප්‍රදායේ ආභාසය ලබාගත් ගීත සහ තනු, නාට්‍යයේ ප්‍රධාන ආකර්ෂණයක් බවට පත්ව තිබේ. පොතේගුරුගේ කථනය හරහා කතා පුවත ඉදිරිපත් කිරීම ද ප්‍රේක්ෂකයාට වෙනස් නාට්‍යමය අත්දැකීමක් ලබා දෙයි.
දශක හතක් පුරා නොමැකුණු මනමේ සලකුණ
1956 වසරේ ආරම්භ වූ මනමේ නාට්‍යය අද වන විට ශ්‍රී ලාංකේය නාට්‍ය කලාවේ අගනා සංස්කෘතික උරුමයක් බවට පත්ව තිබේ. එහි ගීත, දෙබස් සහ චරිත අදටත් ප්‍රේක්ෂක මතකයේ රැඳී පවතී.
කාලය වෙනස් වුවද මනමේ නාට්‍යයේ කලාත්මක වටිනාකම මැකී ගොස් නැත. එය හුදෙක් එක් වේදිකා නාට්‍යයක් නොව, පරම්පරා ගණනාවක් එකට සම්බන්ධ කළ ශ්‍රී ලාංකේය නාට්‍ය කලාවේ අමරණීය සලකුණකි.
කාලය ගෙවී ගියද ‘ප්‍රේමයෙන් මන රංජිත වේ’ ගීතයේ මියුරු හඬ මෙන්ම මනමේ නාට්‍යයේ කලාත්මක වටිනාකම ද මැකී ගොස් නැත. එදා වේදිකාවෙන් ඇරඹුණු ඒ නිර්මාණාත්මක ගමන්මඟ අදටත් නව පරම්පරාවන් වෙත රසවින්දනය, සංස්කෘතික උරුමය සහ නාට්‍ය කලාවේ අගය රැගෙන යයි.
මනමේ යනු වසර හැත්තෑවක් පැරණි නාට්‍යයක් පමණක් නොව එක් යුගයක නිර්මාණශීලීත්වය තවත් යුගයකට සම්බන්ධ කරන, ශ්‍රී ලාංකේය වේදිකාවේ නොමැකෙන කලාත්මක සලකුණකි.
අද මනමේ නාට්‍යයේ වසර 70ක ගමන්මඟ දෙස ආපසු හැරී බලන විට, එහි සාර්ථකත්වය පිටුපස ඇත්තේ හුදෙක් එක් නාට්‍ය පිටපතක් නොව, දේශීය සංස්කෘතිය පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයකින් සහ නිර්මාණාත්මක දැක්මකින් යුත් කලාකරුවෙකුගේ කැපවීම බව පැහැදිලිය.
එබැවින් එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන් යනු මනමේ නාට්‍යයේ නිර්මාණකරුවා පමණක් නොව, ශ්‍රී ලාංකේය වේදිකා නාට්‍යයට නව අනන්‍යතාවක් ලබා දුන් පුරෝගාමියෙකි.
Sources: https://sarachchandra.org/